Rozpoznania schizofrenii dokonuje się na podstawie rozmów przeprowadzonych z pacjentem, a także wywiadów sporządzonych z członkami jego rodzinny oraz innymi bliskimi osobami. Pozwala to zauważyć wszystkie zachowania odbiegające od normy i sprawdzić, które z nich klasyfikowane są jako objawy schizofrenii. A te różnicujemy na dwie istotne grupy.

schizofrenia objawy

Pierwsza z nich to objawy pozytywne, nazywane również wytwórczymi. Są to wszelkie zachowania, jakby dodatkowe w stosunku do przeciętnych, występujących u zdrowego człowieka. Mamy wśród nich halucynacje, urojenia i inne dziwaczne zachowania. Halucynacje to spostrzeżenia zmysłowe, które zachodzą bez występowania zewnętrznego bodźca. Dzielimy je na słuchowe, wzrokowe, węchowe, smakowe i somatyczne. Mogą się łączyć i występować jednocześnie ze sobą. Szczególnie charakterystyczne dla schizofrenii, a zwłaszcza paranoidalnej, są halucynacje słuchowe. Grupujemy je przede wszystkim na omamy elementarne (pojedyncze dźwięki, takie jak gwizdy) oraz złożone, czyli popularnie określane jako głosy, które słyszy chory. Mogą mieć one różne formy. Podstawowa z nich dotyczy myśli osoby chorej na schizofrenię. Głosy wypowiadają te myśli tuż po ich powstaniu (echo myśli) lub nawet jeszcze przed tym. Kolejnym rodzajem omamów są omamy, kiedy głosy zwracają się w sposób bezpośredni do chorego, wydając mu polecenia lub omawiając jego dotychczasowe postępowanie. Szczególnie groźne są wtedy, gdy pacjent usłyszy, iż ma wykonać czynność negatywną, czyli np. wyrządzenie krzywdy innej osobie lub samemu sobie. Schizofrenik najczęściej decyduje się na wykonanie tego, ponieważ nie potrafi ocenić swojego zachowania w sposób realny i obiektywny. Ostatnią grupą omamów złożonych są głosy, które rozmawiają o chorym w trzeciej osobie, często krytykując go, a nawet wyśmiewając, co oczywiście również może prowadzić do samookaleczenia lub samobójstwa.

Jeszcze bardziej rozległym tematem są urojenia, wśród których szczególnie powszechnie znane są urojenia wielkościowe. Chory ma wtedy wrażenie, a raczej pewność, że jest lub był wybitną osobą (podaje konkretne nazwisko) albo bliskim znajomym tej postaci, przez co ma wpływ na jego decyzje. Natomiast najczęstszymi urojeniami są prześladowcze. Wtedy schizofrenik uważa, że jest w ciągłym niebezpieczeństwie i że osoby z jego najbliższego otoczenia planują mu coś zrobić, nawet go zabić. Innymi urojeniami są m.in. te dotyczące wyimaginowanej biedy lub bogactwa oraz zniekształcenia własnej twarzy.

Drugą grupą objawów schizofrenii są negatywne, czyli braki w zdolnościach i umiejętnościach, co uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie. Zaliczamy do nich np. trudności w komunikacji międzyludzkiej, kiedy to osoba chora nie potrafi nawiązać właściwego kontaktu z innym człowiekiem. Równie poważnym problem jest brak powodzenia w aktywności życiowej, związanej z założeniem rodziny czy podjęciem pracy zarobkowej. Powoduje to, iż taka osoba nie jest samodzielna, przez co zawsze potrzebuje opieki, a przynajmniej towarzystwa kogoś innego. Wśród pozostałych objawów negatywnych mamy m.in. zobojętnienie, problemy z mową lub ciągły brak radości i zadowolenia (anhedonia).

Aby schizofrenia została rozpoznana, wymienione wyżej objawy muszą trwać przez odpowiedni czas i występować w konkretnych okolicznościach, ponieważ w innym przypadku mogą świadczyć tylko o zaburzeniach schizofreniformicznych.